พอดี GNOME 3 ออกแล้ว (จริง ๆ) ก็เลยลองคิดอะไรเล่น ๆ ดู แล้วก็พบว่า งานนี้ “สงสัย” GNOME 3 จะเกิดลำบาก!!
แต่เดิมนั้น GNOME ต่อสู้เคียงข้างกับ KDE มาอย่างบากบั่น ฝ่ายหลังได้รับความนิยมมากกว่า อันเนื่องมาจากความสามารถในการปรับแต่งที่หลากหลายกว่า Application ที่มากและมีประสิทธิภาพมากกว่า และมีความละม้ายคล้ายคลึงกับ Windows มากกว่า จึงดึงดูดทั้ง End User และ Advanced User ได้มากกว่าฝ่ายแรกที่มักจะมาในรูปแบบที่เรียบง่าย ไม่เกิน (และขาดอยู่บ่อย ๆ)
จนถึงการมาของ Ubuntu ที่พลิกโฉม Linux เดิม ๆ ที่มักจะใหญ่ บวม Ubuntu ได้เลือกสิ่งที่คิดว่า “ดีที่สุด” มาให้ใน CD เพียงหนึ่งแผ่น ซึ่งในเวลานั้นน้อยดิสโทรนักที่จะทำได้ (หรือคิดจะทำ) และบังเอิญ Ubuntu เลือก GNOME 2 มาใช้เป็น Desktop Environment เพียงหนึ่งเดียว ไม่มีตัวอื่นมาให้ในแผ่น ไม่มีตัวอื่นในชื่อ Ubuntu ดังนั้น เมื่อ Ubuntu ได้รับความนิยมมากถึงมากที่สุดในเวลานี้ ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้ Ubuntu ประสบความสำเร็จก็คงเลี่ยงไม่ได้ที่จะบอกว่า GNOME เป็นหนึ่งในนั้น และในทางกลับกัน ที่ GNOME กลับมาเปรี้ยงอีกครั้ง ก็ปฏิเสธไม่ได้เช่นกันว่าเพราะ Ubuntu
ทั้ง GNOME และ Ubuntu เดินทางร่วมกันอย่างยาวนาน หลายปีที่ผ่านมา GNOME ประสบปัญหาการออกเวอร์ชั่นใหม่ที่ล่าช้า เพราะ GNOME นั้นใหญ่ และรายละเอียดเล็กน้อยต่าง ๆ ที่ต้องเก็บให้เรียบร้อย การเปลี่ยนเวอร์ชั่นจาก 2 เป็น 3 นั้น ปัญหาใหญ่ข้อหนึ่งก็คือ Library หรือ lib เดิม ๆ ที่ใช้กันมาอย่างยาวนานนั้นจะใช้ไม่ได้ใน GNOME 3 ดังนั้นกว่าจะออก 3 ได้ ทางทีมจึงต้องสะสางปัญหา lib โบราณต่าง ๆ ให้หมด จึงกินเวลายาวนานขนาดนี้
ในที่สุด Ubuntu เลือกที่จะไม่รอ ไม่รอมานานแล้ว เพราะ Ubuntu ได้คิดระบบ Desktop Environment ใหม่ที่ชื่อ Unity ขึ้นมาใช้กับ Ubuntu Netbook Edition ซึ่ง GNOME 2 เดิม ๆ มันไม่สามารถตอบสนองได้ดีบนหน้าจอเล็ก ๆ แบบนั้น คิดไปคิดมา GNOME 3 ไม่มาซักที กอรปกับแนวคิดคงไม่เข้ากันหลาย ๆ อย่าง Unity เลยกลายมาเป็น Desktop หลักใน Ubuntu ซะงั้น และทำให้ Ubuntu เปลี่ยนชื่อเรียก Edition ต่าง ๆ ไปเลย เนื่องจาก Ubuntu ตั้งแต่ 11.04 จะไม่มี Netbook Edition แล้ว ดังนั้น Ubuntu สำหรับ Desktop จึงใช้ชื่อ “Ubuntu” สั้น ๆ แปลว่าแผ่นเดียวกันลงได้ทั้ง PC และ Netbook ส่วน Server ก็ยังอยู่ดีเหมือนเดิม
ปูประวัติศาสตร์กันมายาวเหยียด กลับมาที่หัวข้อซักที ทำไมผมถึงคิดว่า GNOME 3 จะไม่เกิด ก็เพราะดิสโทรที่ใหญ่ที่สุดไม่ใช้ แล้วใครจะใช้ล่ะครับ หลายคนอาจจะค้านว่า ก็ Debian ยังใช้อยู่ แต่อย่าลืมว่า Debian เป็น Rolling Release และผมไม่แน่ใจว่าตอนนี้ใน GNOME ใน Debian ไปถึงเวอร์ชั่นไหนแล้ว คาดว่า Debian เวอร์ชั่นหน้าคงได้ใช้ GNOME 3 แต่ดิสโทรที่เอา Debian เป็นต้นน้ำคงรื้อ GNOME 3 ทิ้งกันสนุกสนาน มันไม่ได้รับประกันอะไรได้เลยว่า GNOME 3 จะติดไปกับ Debian อย่างแนบแน่น
เส้นทางของ GNOME 3 คงลำบากน่าดู ยังไงก็เป็นกำลังใจให้ ถ้ามีโอกาสได้ใช้จะเอามาเทียบกับ Unity อีกทีนะครับ
)